Çeşitli nedenlerle bireysel özellikleri ve eğitim yetersizlikleri açısından akranlarına göre beklenilen düzeyden anlamlı farklılık gösteren bireyi ifade etmektedir. Her çocuğun kendisine özgü bireysel farklılığı olmakla birlikte, yetersizlik tür ve dereceleri farklılık göstereceğinden dolayı genellemelere gitmek doğru değildir.
Özel Gereksinimli Bireylerin Oranı
Yeni doğan bebeklerin, çocukların, ergenlerin ve gençlerin yaklaşık %9'unun özel eğitime ihtiyacı vardir. Türkiye Özürlüler Araştırma verileri ise Türkiye'de %12.29 bireyin yetersizliği olduğunu açıklamıştır. Her toplumda olduğu gibi Türkiye'de ki engelli bireylerin sayısına net bir şekilde ulaşılamamaktadır.
Özel Eğitim Nedir?
Biraz karışık bir tanımı olmakla birlikte içerisinde geçen tanımları açıklaysarak daha anlaşılır bir hale getirmeye çalışacağım. Peki karışık olan özel eğitimına gelecek olursak, özel eğitim "özel eğitim gerektiren bireylerin eğitim ve sosyal ihtiyaçlarını karşılamak için özel olarak yetiştirilmiş personel, geliştirilmiş eğitim programları ve yöntemleri ile özel eğitim gerektiren bireylerin bireysel yeterliliklerine dayalı, gelişim özelliklerine uygun ortamlarda sürdürülen eğitim" diyebiliriz.
Özel eğitime gereksinimli bireylerin tanımını yukarda yapmakla birlikte tanımda geçen bir diğer kavram özel olarak yetiştirilmiş personeldir. Özel olarak yetiştirilmiş personelden kasıt üniversitelerin 4 yıllık programlarından mezun olan zihin engelliler öğretmenini, işitme engelliler öğretmenini, üstün zekalılar öğretmenini veya görme engelliler öğretmenini ifade etmektedir. Bununla birlikte bu alanlardan yükseklinsans eğitimi yapmış kişileri de ifade etmektedir. Saydığımız bu uzmanlık alanlarınının Türkiye'de ki yetersizliğinden dolayı diğer alanlardan uzmanlarda gerekli sertifikalarını alarak bu alanda çalışmalarını sürdürmektedirler. Özel eğitimde artan ve farklılaşan gereksinimler sonucu farklı özelliklere sahip personelin de özel eğitimde görev alması söz konusu olmaktadır.
Özel eğitimin tanımında geçen geliştirilmiş program kavramına da açıklık getirmekte fayda var. Bu plan çocuğun yapabildiklerini göz önüne alarak, yapabilecek olan hedeflerin seçilmesine dayalı bir ekip tarafından geliştirilen Bireyselleştirilmiş Eğitim Planı adını verdiğimiz BEP'i anlatmaktadır.
Özel Eğitimde Sınıflandırma
Özel eğitimde birçok sınıflandırma çeşiti karşımıza çıkabildiği gibi burada kafa karıştırmamak için ülkemizde Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliğinde şu şekilde sınıflandırma yer almaktadır.
-Zihinsel Yetersizlik (hafif, orta, ağır, çok ağır)
-İşitme Yetersizliği
-Görme Yetersizliği
-Ortopadik Yetersizlik
-Dil ve Konuşma Güçlüğü
-Özel Öğrenme Güçlüğü
-Birden Fazla Alanda Yetersizlik
-Duygusal Uyum Güçlüğü
-Süreğen Hastalık
-Otizm
-Sosyal Uyum Güçluğu
-Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu
-Üstün veya Özel Yetenek
